Over Zwarte Raku-chawan - Atelier Rakunyū - Kyoto

Een zwarte Raku-theekom van het Rakunyū-atelier in Kyoto, met de hand gevormd zonder draaischijf en volgens de hikidashi-methode op volle temperatuur uit de oven gehaald. De vorm is de klassieke halfcilinder: wanden die bijna recht oprijzen vanaf de voet, een lichte bolling bij de buik en een lip die licht naar binnen buigt. Eén punt van de rand staat iets hoger dan de rest, een kleine top die de handen hebben achtergelaten.

Het zwart is niet één enkele laag. Het glazuur, gemalen uit stenen uit de Kamo, wordt laag na laag met de kwast aangebracht, en wanneer de kom uit het vuur wordt gehaald en in de open lucht afkoelt, zetten de lagen zich vast in horizontale banden die het lichaam omringen als gesteentelagen. Waar het glazuur dik is, heeft het een diepe, bijna natte glans; waar het naar de voet toe dunner wordt, droogt het op tot een bronsbruin met een lichte metaalglans en een ruwere, minerale korrel. Onder de rand is het oppervlak bezaaid met kleine putjes, waar het glazuur in de oven heeft gekookt. In het licht lijkt de kom nu eens zwart, dan bruin, dan mat ijzergrijs.

Binnenin lopen de wanden af naar een kleine kuil op de bodem, waar de klopper werkt, en de donkere binnenkant laat het groen van de matcha uitkomen. Raku is poreus en lichter dan het lijkt; de kom wordt langzaam warm in de handen en houdt de thee op temperatuur. Zwart Raku is de kom die Chōjirō als eerste voor Rikyū maakte, en het blijft de vorm die het nauwst met koicha verbonden is.

Het Rakunyū-atelier

Het Rakunyū-atelier (楽入窯) is een erkende Raku-werkplaats in Kyoto, de stad waar Raku is ontstaan. De familie Yoshimura werkt in Kyoto met vuur sinds het midden van de Meiji-periode, eerst als makers van slijpstenen en smeltkroezen in Higashiyama Matsubara, en na de oorlog als makers van Raku-theekommen. Vandaag staat het atelier in de wijk Minami en is het aan de derde generatie.

Zijn plaats in de theewereld berust op langdurige relaties eerder dan op reclame. Het atelier heeft al een generatie lang banden met de familie Horiuchi van de Omotesenke-theeschool, en zijn kommen worden verkocht door handelaren in theegerei in Kyoto en Tokio en door gevestigde theehuizen in de Kansai. Het werk werd in Parijs getoond op de tentoonstelling Kyō-yaki Kiyomizu-yaki, en bij Daimaru en Mitsukoshi. In 2001 was de meester van het atelier de eerste Raku-keramist die de nationale erkenning als traditioneel ambachtsman ontving, en in 2011 benoemde de stad Kyoto hem tot een van haar “Meesters van de toekomst”. Hij doceert aan de Prefecturale Universiteit voor de Kunsten van Okinawa.

Twee dingen bepalen de werkwijze van het atelier. De vormen worden met de hand gemodelleerd en behouden de lichte onregelmatigheid die de handen achterlaten. Het bakken volgt hikidashi, de oude Raku-praktijk waarbij de kom op volle temperatuur uit de oven wordt gehaald zodat het glazuur in de open lucht vastzet. Het zwarte Raku-glazuur wordt gemalen uit stenen uit de rivier de Kamo.

Deze kom draagt het Rakunyū-zegel, de gezamenlijke lijn van het atelier: kommen gemaakt in de werkplaats door de meester en de ambachtslieden die hij opleidt, onder zijn leiding en volgens de normen van het atelier. Rakunyū is een onafhankelijk atelier in Kyoto, niet verbonden aan de familie Raku.

Details

• Herkomst: Kyoto, Japan
• Atelier: Rakunyū (楽入窯)
• Keramiek: Raku-Yaki (Kyoto-Raku)
• Vorm: chawan, halfcilindervorm
• Afwerking: Kuro Raku, gelaagd glazuur van Kamo-steen, hikidashi-bakking
• Materiaal: met de hand gevormd aardewerk, op lage temperatuur gebakken