Een gids voor de soorten Japanse thee

Hoe zon, blad en warmte van één plant sencha, gyokuro, matcha en meer maken.

Rows of green tea bushes on a Japanese tea plantation

Bijna elke thee waar Japan om bekendstaat, begint als dezelfde plant. Camellia sinensis, de theestruik, groeit in keurige ronde rijen in Uji, Shizuoka, Kagoshima en de koelere heuvels daartussen, en of er sencha, gyokuro, matcha of hojicha van wordt, bepaalt niet de plant maar drie keuzes eromheen: of de bladeren in zon of schaduw groeien, welk deel van de plant wordt gebruikt en hoe het verse blad met warmte wordt behandeld. Wie die drie hefbomen begrijpt, ziet de lange lijst Japanse theenamen niet langer als een raadsel maar als een kaart.

Eén ding onderscheidt Japanse thee al bij de allereerste stap van Chinese groene thee. In Japan wordt het pas geplukte blad bijna altijd gestoomd, binnen enkele uren na de oogst, om de oxidatie te stoppen en de groene kleur en het frisse, plantaardige karakter vast te houden. Chinese groene thee wordt meestal in de pan geroosterd. Dat ene verschil, stoom in plaats van pan, is de reden dat een Japans kopje naar vers gras, zeewier en zoetheid smaakt, waar een Chinees kopje eerder geroosterd en droog is. Bijna alles hieronder is groene thee. De uitzonderingen staan aan het einde.

De alledaagse bladtheeën: sencha en bancha

Pale green sencha in a ceramic cup beside rolled needle-shaped sencha tea leaves

Sencha

Sencha is de thee die Japan werkelijk drinkt. Hij beslaat ruwweg driekwart van de productie van het land en wordt gemaakt van hele bladeren die in de volle zon groeien, worden gestoomd en daarna tot fijne donkere naaldjes worden gerold.

In de open lucht gegroeid ontwikkelt het blad frisheid en een zuivere, grasachtige, licht zilte smaak, met een natuurlijk evenwicht tussen zoetheid en wrangheid. Sencha kent twee gangbare stijlen die het waard zijn om bij naam te kennen. Asamushi, licht gestoomd, behoudt zijn naaldvorm en geeft een helder, delicaat, aromatisch kopje. Fukamushi, twee tot drie keer zo lang gestoomd, breekt het blad in kleinere stukjes, geeft een troebelere, diepgroene thee en smaakt ronder, zoeter en minder wrang. Geen van beide is beter. Het zijn twee temperamenten van hetzelfde blad.

A cup of light golden-green bancha beside coarse mature bancha tea leaves

Bancha

Bancha is de eenvoudigere, latere verwant van sencha. Gemaakt van de grovere, rijpere bladeren van latere oogsten, is het de bescheiden huisthee: mild, een beetje houtig, arm aan cafeïne en vergevingsgezind bij het zetten.

Omdat bancha later en lager aan de struik wordt geplukt, bevat hij minder van de cafeïne en de fijne zoetheid die de jonge voorjaarsbladeren hebben, en juist dat maakt hem tot een makkelijk kopje voor de hele dag en voor alle leeftijden. Hij is ook de grondstof voor twee van de meest geliefde theesoorten hieronder.

De beschaduwde theeën: gyokuro, kabusecha en het umami-kopje

Het beschaduwen van de plant vóór de oogst is de allerbelangrijkste variabele in Japanse thee. Bedek de rijen een paar weken en het blad, verstoken van volle zon, zet zijn aminozuren niet langer om in de stoffen die bitter smaken. Het resultaat is een thee vol umami: zoet, hartig, bijna als bouillon.

Deep emerald gyokuro in a small handleless cup beside dark shade-grown gyokuro leaves

Gyokuro

Gyokuro is het hoogtepunt van dit idee. Ongeveer twintig dagen vóór het plukken beschaduwd, is het de meest gewaardeerde en duurste van de Japanse theesoorten, rijk aan het aminozuur theanine en bekend om een diepe, zoete, zilte umami.

Gyokuro zet u niet als gewone thee. Hij vraagt veel blad, heel weinig water en verrassend lage temperaturen, vaak rond 50 tot 60 °C, bijna als een koele bouillon over het blad geschonken en in kleine, geconcentreerde slokjes gedronken. Zo behandeld geeft hij een van de intensste en verrassendste smaken in de hele theewereld. Heet geschonken wordt datzelfde kostbare blad scherp en gaat zijn subtiliteit verloren.

A cup of rich green kabusecha beside deep green shade-grown kabusecha leaves

Kabusecha

Kabusecha zit bewust tussen de twee in. Korter beschaduwd, meestal ongeveer tien dagen, biedt hij een zweem van de umami en zachtheid van gyokuro, terwijl hij zich laat zetten als een goede sencha.

Het is de natuurlijke volgende stap voor wie sencha kent en wil proeven wat schaduw doet, zonder de prijs of de veeleisende methode van gyokuro.

Matcha, en het blad waaruit hij ontstaat

Bright green matcha powder in a ceramic bowl with a bamboo whisk

Matcha

Matcha is in de schaduw gegroeid theeblad, plat gedroogd, ontdaan van stelen en nerven en met stenen molens tot een fijn poeder gemalen. Het is de enige thee op deze lijst die niet wordt getrokken en gezeefd, maar in het water wordt opgeklopt en in zijn geheel wordt gedronken, blad en al.

Het blad dat voor matcha bestemd is, heeft vóór het malen een eigen naam: tencha. Tencha wordt beschaduwd zoals gyokuro en gestoomd, maar wordt, en dat is wezenlijk, nooit gerold, zodat het droogt tot platte, papierachtige vlokjes die molens tot een gelijkmatig poeder kunnen malen. Opgeklopt met een bamboe chasen in water van ongeveer 70 tot 80 °C, wordt matcha op twee manieren bereid: usucha, dun en schuimig, de alledaagse kom, en koicha, dik en bijna stroperig, voorbehouden aan formele theebijeenkomsten. Omdat u het hele blad nuttigt, levert matcha meer van de plant, zijn cafeïne en zijn theanine, dan een getrokken kopje van hetzelfde gewicht.

De geroosterde en gemengde theeën: hojicha en genmaicha

Reddish-brown roasted hojicha in a cup beside roasted tea leaves and twigs

Hojicha

Hojicha is groene thee die is geroosterd. Meestal gemaakt van bancha of overgebleven stelen, wordt hij in een pan of trommel op ongeveer 200 °C verhit tot hij roodbruin kleurt en zijn grasachtige kant inruilt voor een warm, geroosterd karakter van karamel en noten.

Het roosteren verdrijft een groot deel van de cafeïne en vrijwel alle wrangheid, en daarom schenken Japanse gezinnen hojicha 's avonds en geven ze hem aan kinderen en ouderen. Hij wordt heet gezet, bijna kokend, hoeft niet zorgvuldig te worden afgekoeld en smaakt eerder troostend dan helder.

Golden-green genmaicha beside green tea leaves mixed with roasted brown rice

Genmaicha

Genmaicha is groene thee gemengd met geroosterde rijst. Sencha of bancha wordt, vaak ongeveer half om half, gemengd met geroosterde en soms gepofte zilvervliesrijst, wat een hartig, nootachtig kopje geeft dat aan popcorn doet denken.

Ontstaan als manier om een bescheiden hoeveelheid thee langer te laten meegaan, verdiende genmaicha zijn plaats puur op smaak. Hij is warm en aardend, arm aan cafeïne en een van de meest direct aansprekende Japanse theesoorten voor een nieuwkomer. Een versie met een beetje matcha erover, matcha-iri genmaicha, voegt body en kleur toe.

De theeën van de rest van het blad

Pale kukicha in a cup beside a heap of tea stems and twigs

Kukicha

Kukicha is thee van de stelen en takjes die tijdens de verwerking worden uitgesorteerd. Licht, mild en van nature zoet, met heel weinig cafeïne, is het een zacht kopje met een eigen karakter. Komen die stelen van beschaduwd blad van hoge kwaliteit, zoals gyokuro, dan heet de thee karigane en draagt hij een spoor van die fijnere zoetheid.

Strong bright green konacha beside fine green tea leaf particles

Konacha

Konacha is het fijne stof en de kleine bladdeeltjes die na de verwerking overblijven, sterk en snel gezet. Het is de verkwikkende groene thee die in sushirestaurants wordt geserveerd, bedoeld om het gehemelte tussen de happen door te reinigen.

Seizoensgebonden en minder gangbare theeën

Pale spring-green shincha beside fresh vivid first-harvest tea leaves

Shincha

Shincha is de eerste thee van het jaar. Het is simpelweg de vroegste sencha van het seizoen, in het voorjaar geplukt en vers verkocht, gewaardeerd om een levendige, sprankelende, bijna sappige zoetheid die vervaagt naarmate het blad ouder wordt.

Een paar Japanse theesoorten vallen helemaal buiten het patroon van gestoomde groene thee.

Golden-green pan-fired kamairicha beside curled kamairicha tea leaves

Kamairicha

Kamairicha wordt in de pan geroosterd in plaats van gestoomd, op Chinese wijze, wat een ronder, nootachtiger, minder plantaardig kopje geeft. Het is een zeldzaamheid, vooral gemaakt op Kyushu.

Soft green tamaryokucha beside curled comma-shaped tea leaves

Tamaryokucha

Tamaryokucha, ook guricha genoemd, slaat het laatste rollen over dat sencha zijn naaldvorm geeft, zodat de bladeren gekruld blijven als komma's, en smaakt doorgaans milder en zachter.

En wakoucha, Japanse zwarte thee, is een kleine maar groeiende categorie: volledig geoxideerd, zacht en vaak fruitig, een stil antwoord op de zwarte thee van India en Sri Lanka.

De thee afstemmen op de pot

Hier ontmoet het blad het aardewerk, en hier houdt de keuze van de pot op versiering te zijn en wordt ze functie. Elke Japanse zetpot is ontstaan om bij een bepaalde soort thee te passen.

A kyusu, a lidded houhin and a lidded shiboridashi, three Japanese tea vessels on natural linen

De kyusu, de theepot met zijhandvat en ingebouwde zeef, is het alledaagse werkpaard. Hij is gemaakt voor de bladtheeën die u heet of warm zet en per pot drinkt: sencha, bancha, genmaicha, hojicha, kukicha. Zijn zijhandvat en fijne filter zijn precies voor dat dagelijkse ritme gemaakt.

De houhin is een kleine kyusu zonder handvat voor de fijnere beschaduwde theeën. Omdat gyokuro en de beste sencha op lage temperatuur worden gezet, wordt de pot nooit te heet om in de hand te houden. Het handvat kan dus weg, en de pot krimpt om een paar kostbare, geconcentreerde kopjes te schenken.

De shiboridashi is nog ondieper, breed en open, met weinig of geen filter. Het is de meest intieme pot van allemaal, gemaakt voor gyokuro en de hoogste kwaliteiten die koel worden geschonken en met slokjes worden gedronken, waarbij u het blad wilt zien en elke laatste druppel met de hand wilt uitschenken.

De chawan is de brede kom voor matcha, waarin het poeder wordt opgeklopt in plaats van getrokken, en de yuzamashi, of waterkoeler, is het kleine kannetje waarmee kokend water wordt teruggebracht naar de zachte temperaturen die gyokuro en sencha vragen. Kies de pot voor de thee waar u het meest van houdt, en de thee zal naar zichzelf smaken.

Er is niet één Japanse thee om te beheersen, alleen een familie van theeën, elk het resultaat van een keuze over zon, blad en warmte. Begin met een goede sencha en de pot om hem in te zetten, en laat nieuwsgierigheid u van daaruit verder brengen.

Veelgestelde vragen

Wat is de meest gedronken Japanse thee? Sencha. Hij beslaat ruwweg driekwart van de Japanse theeproductie en is de alledaagse groene thee die de meeste mensen daar drinken.

Wat is het verschil tussen sencha en gyokuro? Beide zijn gestoomde groene theeën, maar gyokuro wordt vóór de oogst ongeveer drie weken beschaduwd, waardoor hij zoeter is en vol hartige umami. Hij wordt met veel koeler water gezet dan sencha.

Is matcha hetzelfde als groene thee? Matcha wordt gemaakt van groen theeblad (in de schaduw gegroeide tencha) dat tot poeder wordt gemalen en in water wordt opgeklopt in plaats van getrokken, zodat u het hele blad drinkt. Daarom is hij geconcentreerder dan een getrokken kopje.

Welke Japanse thee bevat de minste cafeïne? De geroosterde theeën en steeltheeën, hojicha, kukicha en bancha, bevatten het minst. Beschaduwde theeën zoals gyokuro en matcha bevatten het meest.

Welke theepot gebruik ik voor Japanse thee? Een kyusu voor alledaagse sencha, bancha en geroosterde theeën; een houhin of shiboridashi voor fijne beschaduwde theeën zoals gyokuro, koel gezet; en een chawan om matcha op te kloppen.

0 reacties

Reactie plaatsen

Let op: Reacties worden pas na goedkeuring gepubliceerd.